91اينكه هنگامى كه آدم به زمين فرود آمد، از وسوسۀ شيطان بيمناك بود؛ از اين رو به خدا پناه برد، خداوند فرشتگانى را فرستاد كه ازهر طرف مكه را احاطه كرده به نگهبانى و حراست آدم پرداختند محل حضور فرشتگان محدودۀ حرم ومكه شد. ¹

نكتۀ ديگر اينكه هنگامى كه ابراهيم خليل‌اللّٰه عليه السلام مشغول ساختن كعبه بود حجرالاسود را در آن قرار داد در اين حال نورى از حجرالاسود درخشيد و اطراف آن را روشن كرد؛ ازاين رو خداوند تا آنجا را كه نور حجرالاسود تابيد محدودۀ حرم قرار داد. ²

نكتۀ چهارمى كه دربارۀ محدودۀ حرم بيان شده است، اينكه هنگامى كه خداوند به آسمانها و زمين فرمود «...پس به آسمانها و زمين گفت: خواه يا ناخواه بياييد گفتند:

فرمانبردار آمديم.» ³ اين دستور خداوند را در زمين فقط محدودۀ حرم اجابت كرد ازاين جهت خداوند آن را حرم و سرزمين مقدس قرار داد. ⁴

از احاديث ياد شده لطائفى به دست مى آيد؛ يكى اينكه محل هبوط آدم عليه السلام و حوّا مكه و محل بيت اللّٰه الحرام بوده است. ديگر اينكه آدم و حوا عليهما السلام بعد از هبوط در زمين دچار تنهايى شدند، اين امر بدين معناست كه آنها در بهشت قبل از هبوط تنها نبوده‌اند.

در فرازى از احاديث آمده بود كه در بهشت چيزهايى مى‌شنيدند كه در زمين شنيده نمى‌شد. شايد علّت اين باشد كه خداوند روى زمين ستر و پوششى كشيده و با آن دنيا را اداره مى‌كند. به تعبيرى تدبيرو ربوبيت خدا نسبت به دنيا و زمين با اسم «ستّار» كه از اسماء جمال است، مى‌باشد لذا گوشها و چشم‌ها بطور عادى در دنيا بسته است مگر اينكه انسان از راهى كه خدا نشان داده است برود و سميع و بصير گردد.

...وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلاّٰ يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لٰكِنْ لاٰ تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ ... ؛ ⁵

«... و هيچ موجودى نيست جز آنكه او را به پاكى مى‌ستايد ولى شما ذكر