191كعبه براساس توحيد ناب و خالص بنا شده است، جايگاه كعبه براساس وحدت بنا شده و خداوند هرگونه شركى را از آن منزه مى‌دارد، حتى شرك خفىّ. وَ إِذْ بَوَّأْنٰا لِإِبْرٰاهِيمَ مَكٰانَ الْبَيْتِ أَنْ لاٰ تُشْرِكْ بِي شَيْئاً . ¹ گفته‌اند كه مراد از لاٰ تُشْرِكْ بِي شَيْئاً اين است كه به خانه نگاه نكن بلكه به صاحب خانه بنگر. ²

از سوى ديگر اخلاص ناب و كامل در كعبه موج مى‌زند. ابراهيم عليه السلام زمانى كه با اسماعيل عليه السلام بناى كعبه را مى‌نهاد و سنگ‌هاى آن را بالا مى‌بردند، نجوايى با خدا داشتند و آن اين‌كه اجر ما را قبولى اين عمل قرار بده. بزرگ‌ترين خواستۀ انسان مخلص و باتقوا اين است كه خداوند عمل او را بپذيرد و خداوند فقط از متقين عمل مى‌خرد: إِنَّمٰا يَتَقَبَّلُ اللّٰهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ . ³

دو پيامبر خدا يعنى ابراهيم و دستيارش اسماعيل عليهما السلام فقط براى خدا در محل كعبه، خانۀ خدا را تجديد بنا كردند. نيت آنها پاك و عمل آنها فقط براى خدا بود، از اين‌رو تنها پاداشى كه از خدا خواستند، پذيرش عملشان بود و اين مقام تسليمى است كه همه كس بدان راه ندارند.

به هرتقدير سازندگان كعبه عمل خالصانه داشتند و با اخلاص و طهارت كامل دست به اين عمل زدند. اين اخلاص و پاكى در كعبه نمايان است، زيرا كعبه تنها با مخلصين معامله مى‌كند و هرچه اخلاص انسان بيشتر باشد، كعبه بيشتر او را به‌سوى خود فرامى‌خواند. خانۀ خدا انسان تسليم و منقاد مى‌طلبد، بنده‌اى كه با صفاى درونى و توحيد باطنى نزديك‌تر باشد به خانۀ خدا و خدا نزديك‌تر است.

نكتۀ ظريف آيه اين‌كه ابراهيم عليه السلام آن‌گاه كه از خدا درخواستِ قبول كرد، هيچ اشاره‌اى به عمل خود ندارد، يعنى نفرمود خدايا اين عمل را از ما بپذير. اين امر، نشان‌دهندۀ كمال عبوديت و كوچك شمردن عمل در برابر خداست. خداوند سميع است و فرياد ناشنيدۀ درون را مى‌شنود و نيز او عليم است و به اسرار درون انسان‌ها آگاه است، پس نيازى براى اشاره به عمل نيست. ابراهيم عليه السلام هم در اوج بندگى و بدون