153مشام مى‌رسد و نجواى راز و نيازشان با خدا به گوش مى‌رسد و اين نيز شاهد گوياى ديگرى بر عظمت و شكوه مسجدالحرام است.

چهار) تحريم ورود مشركان

مشركان حق ورود به مسجدالحرام را ندارند. در قرآن با صراحت از وارد شدن مشركين به مسجدالحرام نهى شده است، زيرا قداست و طهارت اين مكان با ورود افرادى كه نجس شمرده شده‌اند، سازگارى ندارد. اين مكان محل خانه خداست، جايگاه عاشقان است، محل حضور نيكان و پاكان است، پس كسى كه پاك نيست، اجازۀ ورود به آن‌جا را ندارد؛

يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ فَلاٰ يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرٰامَ بَعْدَ عٰامِهِمْ هٰذٰا ¹ ؛

«اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، مشركين نجس هستند و پس از اين نبايد به مسجدالحرام نزديك شوند.»

اين مضمون در احاديث هم بيان شده است. ²

لطيفه‌اى عرفانى ذيل آيه وجود دارد ³ و آن اينكه شرك دوگونه است، شرك ظاهرى يا جلىّ و شرك باطنى يا خفىّ. حكم فقهى تحريم وورد مربوط به شرك ظاهرى است اما اگر كسى به لحاظ باطنى مشرك باشد و از آب توحيد سيراب نگشته باشد چندان بهره‌اى از حضور در مسجدالحرام نصيب او نخواهد شد، او در اوهام و پندار خواهد ماند و نور توحيد درون او را روشن نمى‌كند. اما اگر انسان مؤمن و موحد واقعى بود و از نگاه به اغيار برى شد حق را مشاهده و توحيد را در اين مكان مقدس معاينه خواهد كرد. لذا