127
ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ ... .
در اين لحظه خداوند به ابراهيم عليه السلام وحى نمود كه از كوه ابوقبيس بالا برود و مردم را مخاطب خود قرار دهد و به آنها بگويد: خداوند شما را به حج خودش امر فرمود.
سپس ابراهيم عليه السلام از كوه ابوقبيس بالا رفت و با تمامى صوت خلايق را ندا داد كه خداوند شما را به حج فراخوانده است و اين فريضهاى از سوى خداست. خداوند فرياد ابراهيم عليه السلام را قوت و قدرت بخشيد تا بدان حد كه اهل شرق و غرب عالم آن را شنيدند و حتى تمامى كسانىكه در صلب پدرانشان بودند دريافت كردند و نيز تمام فرزندان در رحم مادرانشان آن ندا را شنيدند. بر اين اساس خداوند بر تمام زائران و حاجيان مقرر فرمود تا تلبيه كنند، لبيك حجگزاران پاسخى است به نداى ابراهيم عليه السلام 1و از همينجا سنتهاى ديگر حج مثل سعىو نوشيدن آب زمزم پديد آمد.
قرآن هم به مسألۀ سكونت ابراهيم عليه السلام و ذريهاش در اين سرزمين اشاره دارد.
ابراهيم عليه السلام دعاها و درخواستهايى دارد كه يكى از آنها در اين آيه بيان شده است:
«رَبَّنٰا إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوٰادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ رَبَّنٰا لِيُقِيمُوا الصَّلاٰةَ فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النّٰاسِ تَهْوِي إِلَيْهِمْ وَ ارْزُقْهُمْ مِنَ الثَّمَرٰاتِ لَعَلَّهُمْ يَشْكُرُونَ » ؛ 2
«اى پروردگار ما، برخى از فرزندانم را به وادىاى بىهيچ كِشتهاى، نزديك خانۀ گرامى تو جاى دادم، اى پروردگار ما تا نماز بگزارند، دلهاى مردمان چنان كن كه هواى آنها كند و از هر ثمرهاى روزيشان ده باشد كه سپاس گزارند.»
يكى از نكات آيه اين است كه به غرض از سكونت اشاره شده است. هدف اسكان اسماعيل عليه السلام ، هاجر و ذريه ابراهيم عليه السلام در وادى نورانى مكه، اقامۀ نماز است. با توجه به اينكه در آغاز آيه فرمود اين سرزمين لميزرع و بىآب و علف است مىتوان بدست آورد كه عبادت در اين سرزمين بايد فقط براى خدا باشد و از هرگونه شواغل دنيوى و