476ارتش روم، مركب از چهار هزار سواره‌نظام و پياده‌نظام، مجهز به آخرين نمونه از سلاح زمان، در نوار مرزى شام مستقر گرديدند. و قبايل مرزنشين مانند قبيله‌هاى: «لخم»، «عامله»، «غسان» و «جذام»، به آنان پيوسته و پيش‌رزمانِ سپاه تا «بلقاء» پيشروى كردند. 1
استقرار گروهى از سربازان روم در نوار مرزى شام، به وسيلۀ كاروانهايى كه در مسير حجاز و شام به بازرگانى مى‌پرداختند، به گوش پيامبر صلى الله عليه و آله رسيد. پيامبر صلى الله عليه و آله چاره‌اى جز اين نديد كه با لشكرى عظيم پاسخ تجاوزكاران را بدهد و آيينى را كه به قيمت خون عزيزان اسلام و فداكارى‌هاى شخص وى استقرار يافته؛ و مى‌رود كه در سراسر جهان انتشار يابد؛ از ضربات غافلگيرانۀ دشمن حفظ كند.
اين خبر ناگوار، موقعى رسيد كه مردم مدينه و اطراف آن، هنوز محصول خود را گرد نياورده و خرماها در حال رسيدن بود؛ و يك نوع قحطى بر مدينه و اطراف آن سايه افكنده بود. ولى براى مردان خدا، زندگى معنوى و حفظ اهداف عالى و جهاد در راه خدا بر همه چيز مقدم است.
گردآورى رزمندگان و تأمين هزينۀ جنگ
پيامبر صلى الله عليه و آله از استعداد دشمن و ورزيدگى آنان، به طور اجمال آگاه بود. از اين نظر، مطمئن بود كه پيروزى در اين جنگ، علاوه بر سايۀ معنوى (ايمان به خدا و جنگ براى رضاى خدا) به نيروى عظيمى نيازمند است. او براى همين منظور، افرادى را به «مكه» و اطراف «مدينه» اعزام داشت كه مسلمانان را براى نبرد در راه خدا، فراخواند؛ و افراد متمكن از مسلمانان، هزينۀ جنگ را با پرداخت زكات تأمين نمايند.
سرانجام، سى هزار تن آمادگى خود را، براى نبرد اعلام نموده، در لشكرگاه مدينه «ثنية الوداع» اجتماع نمودند، و هزينۀ نبرد با گرفتن زكات تا حدودى تأمين گرديد. از ميان آنها ده هزار نفر سواره‌نظام و بيست هزار نفر پياده‌نظام