475
39 غزوۀ تبوك
دژ بلند و استوارى را كه در كنار چشمۀ آبى ساخته شده بود و در نوار مرزى كشور «سوريه»، در ميان راه «حجر» و «شام» قرار داشت؛ «تبوك» مى‌گفتند. سوريه، آن روز از مستعمرات روم شرقى كه مركز آن قسطنطنيه بود، به شمار مى‌رفت. مرزنشينان شام همگى پيرو آئين مسيح عليه السلام و رؤساى بخش‌ها همگى دست‌نشاندۀ فرمانرواى شام بودند، كه خود او مستقيماً از امپراتور روم الهام مى‌گرفت.
نفوذ و انتشار سريع اسلام، در شبه جزيرۀ عربستان و فتوحات درخشان مسلمانان در حجاز، با وسايل آن روز در خارج حجاز منعكس مى‌شد، و پشت دشمنان را به لرزه درآورده، آنان را به فكر چاره مى‌افكند.
سقوط حكومت مكه، و پيروى سران بزرگ حجاز از تعاليم اسلام، و دلاورى‌ها و جان‌بازى‌هاى سربازان آئين توحيد، امپراتور روم را بر آن داشت كه با ارتش مجهز و منظم بر سر مسلمانان بتازد، و آنها را غافلگير سازد.
زيرا با گسترش و نفوذ فوق العادۀ اسلام، پايه‌هاى حكومت خود را متزلزل ديده، از فزونى قدرت نظامى و سياسى مسلمانان بيش از حد بيمناك بود.
روم آن روز، تنها حريف زورمند ايران بود و عظيم‌ترين نيروى نظامى را در اختيار داشت. و از فتوحاتى كه در نبرد با ايران نصيب وى شده، و از شكست‌هايى كه بر ارتش ايران وارد ساخته بود، سخت مغرور بود.