372آورد، و به مسلمانان بپيوندد؛ محمد صلى الله عليه و آله بايد او را به سوى قريش بازگرداند، ولى اگر فردى از مسلمانان به سوى قريش بگريزد؛ قريش موظف نيست آن را به مسلمانان تحويل بدهد.
3 - مسلمانان و قريش مىتوانند با هر قبيلهاى كه خواستند پيمان برقرار كنند.
4 - محمد صلى الله عليه و آله و ياران او امسال از همين نقطه به مدينه باز مىگردند، ولى در سالهاى آينده مىتوانند آزادانه، آهنگ مكه نموده و خانۀ خدا را زيارت كنند؛ مشروط بر اينكه سه روز بيشتر در مكه توقف ننمايند، و سلاحى جز سلاح مسافر، كه همان شمشير است همراه نداشته باشند. 1
5 - مسلمانان مقيم مكه، به موجب اين پيمان مىتوانند آزادانه شعائر مذهبى خود را انجام دهند، و قريش حق ندارند آنها را آزار دهد، و يا مجبور كند كه از آئين خود برگردند و يا آئين آنها را مسخره نمايد. 2
6 - امضاكنندگان متعهد مىشوند كه اموال يكديگر را محترم بشمارند، و حيله و خدعه را ترك كرده و قلوب آنها نسبت به يكديگر خالى از هرگونه كينه باشد.
7 - مسلمانانى كه از مدينه وارد مكه مىشوند، مال و جان آنها محترم است. 3
اين متن پيمان صلح حديبيه است و ما آنها را از مدارك گوناگونى جمعآورى كرديم كه به برخى از آنها در پاورقى اشاره شد. پيمان با مواد ياد شده در دو نسخه تنظيم گرديد. سپس گروهى از شخصيتهاى قريش و اسلام، پيمان را گواهى كرده، يك نسخه به «سهيل» و نسخۀ ديگر به پيامبر صلى الله عليه و آله تقديم گرديد. 4