296اين عمل به قدرى ننگين و زشت بود كه ابو سفيان گفت: من از اين عمل تبرّى مىجويم و چنين دستورى نداده بودم ولى خيلى هم ناراحت نيستم.
اين كردار زشت، باعث شد كه اين زن ميان مسلمانان به «هند آكلة الاكباد»: هند جگرخوار معروف گردد، و در آينده فرزندانِ هند، به فرزندان زن جگرخوار معروف شدند.
مسلمانان در محضر پيامبر صلى الله عليه و آله وارد نبردگاه شده و مىخواهند، آن هفتاد كشته را به خاك بسپارند. چشم پيامبر صلى الله عليه و آله به بدن «حمزه» افتاد. وضع رقتبار «حمزه» فوق العاده او را منقلب ساخت و طوفانى از خشم و غضب، در كانون وجود او پديد آورد، به طورى كه فرمود: اين خشم و غضبى كه اكنون در خود احساس مىكنم، در زندگانى من بىسابقه است.
تاريخنويسان و مفسران، به طور اتفاق مىنويسند: مسلمانان عهد كردند (و گاهى خود پيامبر صلى الله عليه و آله را نيز اضافه مىكنند) كه اگر بر مشركان دست يابند، همين معامله را با كشتههاى آنها انجام دهند و آنان به جاى يكى، سى نفر از آنها را «مثله» كنند. چيزى از تصميم آنان نگذشته بود كه امين وحى اين آيه را آورد:
«اگر تصميم داريد كه آنها را مجازات كنيد، در مجازات خود ميانهرو باشيد و از حد اعتدال بيرون نرويد و اگر صبر كنيد، براى بردباران بهتر است». 1
اسلام با اين آيه كه خود يك اصل قضايى مسلم اسلامى است، بار ديگر سيماى روحانى و عاطفى خود را نشان داد؛ و آن اينكه آئين آسمانىِ اسلام، آئين انتقامجويى نيست؛ در سختترين لحظات طوفان خشم در كانون وجود انسان حكومت مىكند، از دستور عدالت و ميانهروى غفلت نكرده و با اين طريق، اصول عدالت را در تمام اوقات در نظر گرفته و مستقر ساخته است.
خواهر حمزه، «صفيه» اصرار داشت كه نعش برادر را ببيند. ولى فرزند او، «زبير» از آمدن مادر به دستور رسول خدا صلى الله عليه و آله جلوگيرى نمود. «صفيه»، به فرزند خود گفت: شنيدهام برادرم را «مثله» كردهاند. به خدا سوگند كه اگر بر بالين او