292و جاء فى جوابه(ع). ما أنت من رجالى و لا الزمان زمانى. 1
6- بى‌ثباتى سياسى
در پاره‌اى زمان‌ها بى ثباتى سياسى وجود داشت و هركسى درگوشه وكنار مملكت برضد حكومت مركزى و به منظور رسيدن به حكومت قيام مى‌كرد و بديهى بود كه آزادى بيان پديد مى‌آمد وهيچ حاكمى نمى‌توانست برضد امام، اختناق سياسى برقراركند و مردم نيز شناخت لازم را نسبت به امام نداشتند.مهم‌ترين اقدام امام دراين شرايط، آگاهى بخشى جامعه بود.زيراپذيرش حكومت معصوم، مشروط به تكامل فكرى، اعتقادى، معنوى و اخلاقى جامعه است و تا جامعه از نظر علمى رشد لازم نيافته باشند و معرفت لازم را نسبت به امام معصوم پيدا نكرده باشند، نمى‌توانند حكومت معصوم را به عنوان حكومت الهى، بپذيرند و حكومت امامان معصوم نيز بدون اين آگاهى و رشد اعتقادى و اخلاقى و معنوى مردم،پايدار نخواهد ماند.پس نخستين اقدام براى تشكيل دولت حق والهى آگاهى بخشى جامعه و تحكيم مبانى اعتقادى و اخلاقى بوده است.
ائمه درچنين شرايطى به صورت گسترده به نشرمعارف دينى پرداخته و انقلاب عظيم فكرى و فرهنگى به وجود آوردند و شمار شاگردان امام باقر و امام صادق(ع) به چند هزار نفر مى‌رسيد.هيچ دانائى صحيحى رواج نيافت مگرآنكه از سرچشمه دانش ائمه جوشيد.
7- اختناق سياسى بر همگان
دربسيارى دوران‌ها اختناق سياسى حاكم بود.اين اختناق درعين حال در دو حكومت بنى اميه و بنى عباس متفاوت بود، در حكومت بنى عباس نيز تفاوت‌هاى بسيارى داشت.