212داشتند وائمه نيز نسبت به آنها توجه ويژه داشتند. روايات گسترده وغنى در موضوعات كلام، فقه، اخلاق و سياست به وسيله آنها نقل شده است.
ارتباط امام با آنها و ارتباط آنها با مردم، به چند دسته تقسيم مى‌شود:
ارتباط با امام
ارتباط راويان حديث و فقها با امام، به چند دوره متمايز تقسيم مى‌شود:
1- آزادى بيان زمينة گسترش فقه
درزمانى كه ارتباط مردم باامام آزاد بود، مثل زمان امام على(ع)و دوره دوم امامت امام زين العابدين(ع)تا نيمه اول امامت امام صادق(ع)، تعداد زيادى از مردم به مدينه روى آوردند و احكام و انديشه‌هاى دينى را فرا گرفتند وسپس براى مردم بيان مى‌كردند.بيشترين روايات درموضوعات گسترده فقهى در اين زمان نقل شده است.شمار شاگردان امام صادق(ع)در اين دوره به پنج هزارنفر مى‌رسيده است.
2- اختناق سياسى و قطع ارتباط ظاهرى
اين دوره از زمان امام حسن مجتبى آغاز شد و تا زمان امام حسين و نيمه اول امامت امام زين العابدين و نيز از نيمه دوم امامت امام صادق(ع) تا آغاز غيبت امام زمان(عج) استمرار داشت.
در اين دوره منزل ائمه(ع) و آمد و شد افراد نزد آن حضرت، كنترل مى‌شد. ياران امام نيز در آغازاندك بودند و به مرور زمان گسترش يافتند و تا در زمان امامت امام حسن عسكرى(ع) به تعداد آنها افزوده شد و جمعيت شيعيان زياد گرديد.
3- ارتباط سرى
در برخى زمان‌ها كه ائمه (ع)ازسوى حاكمان درمراقبت و يا در زندان بودند، برخى از افراد به صورت پنهانى و سرى با امام ملاقات مى‌كردند و هرچه از مسائل