148
حرم الله و امنه» . 1 حجگزار بايد در اين سفر روح خشوع و خضوع را تمرين كند. در ميقات براى ورود به حرم الهى، تشخصهايش كمرنگ مىشود و بازار خشوع و تواضع رونق مىگيرد. هر كسى كه سرمايه خشوع و تواضعش بيشتر باشد، بهرهاش از اين سفر بيشتر خواهد بود. جامه احرام، لباسى است كه محرم را از خودپرستى، كبر و فخر فروشى دور مىسازد و قبل از ورود به حرم الهى، روح او را خاشع و متواضع مىگرداند. پس شرط ورود به حرم و حضور در پيشگاه الهى، داشتن روح خاشع و متواضع است. چنانكه امام باقر(ع) مىفرمايد: «من ام ّ هذا البيت حاجا او معتمرا مبرءً من الكبر رجع من ذنوبه كهيئة يوم ولدته امه» . 2امام حسين (ع) از پيامبر (ص) نقل مىكند: «هلّم الي جهاد لا شوكة فيه، الحج» . 3 آرى سراسر حج فروتنى است؛ حتى در لباس آن نيز شكوه و شوكت و تشخص و اقتدار راه ندارد بلكه خشوع و فروتنى از آن جلوهگر است.
سه. رو بر گرداندن از دنيا و روي آوردن به سوي خدا
لباس احرام و سادگى آن، به حاجى مىآموزد كه بايد زيبايىهاى ظاهرى را كنار بگذارد و در گامى فراتر، اگر طالب خداوند و لقاى او است، بايد خود را از گردونۀ بازىهاى دنيوى خارج سازد و تعلقات و وابستگىها و دلبستگىهاى غير خدايى را از روح و جان خود بزدايد. آنگاه راه رسيدن به محبوب بر او هموار مىشود و سنگينى ماده او را از معنا باز نمىدارد. امام رضا (ع) مىفرمايد: «وانما يأمروا و بالاحرام... لئلا يلهوا ويشتغلوا شيء من امورالدنياو زينتها و