91فكر آن را نمى‌كرديم. ¹11. باطل بودن اهداف اهل دنيا

از تقابل جمله «أُولٰئِكَ لَهُمْ نَصِيبٌ مِمّٰا كَسَبُوا» با جمله «وَ مٰا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ خَلاٰقٍ» روشن مى‌شود كه اصولاً اعمال اهل دنيا بطور كلى باطل و بى نتيجه است بر خلاف اعمال اهل آخرت و به اين معنى آيات ديگرى نيز در قرآن وجود دارد مانند: «وَ قَدِمْنٰا إِلىٰ مٰا عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْنٰاهُ هَبٰاءً مَنْثُوراً» ²، «وَ يَوْمَ يُعْرَضُ الَّذِينَ كَفَرُوا عَلَى النّٰارِ أَذْهَبْتُمْ طَيِّبٰاتِكُمْ فِي حَيٰاتِكُمُ الدُّنْيٰا وَ اسْتَمْتَعْتُمْ بِهٰا» ³ و «فَحَبِطَتْ أَعْمٰالُهُمْ فَلاٰ نُقِيمُ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰامَةِ وَزْناً». ⁴

12. سرّ عدم گناه در تعجيل و تأخير در كوچ كردن از منا

اگر گفته شود آيا تأخير افضل از تعجيل نيست، گوييم بلى، تأخير افضل است، اما جايز است بين فاضل و افضل تخيير واقع شود چنانچه انسان در ماه رمضان مخير است روزه بگيرد يا به مسافرت برود و افطار كند، گرچه روزه افضل است و اما سرّ اينكه قرآن كريم اثم و گناه را در صورت تعجيل و تأخير نفى كرد بخاطر آن است كه بعضى از اهل جاهليت آن كسانى كه تعجيل مى‌كردند، آن‌ها را گناهكار مى‌دانستند و بعضى كسانى كه تأخير مى‌كردند، آن‌ها را گناهكار مى‌دانستند، اين آيه شريفه هردو گروه را رد مى‌كند. ⁵