75
11. حرمت مؤكد بعضى از اعمال در حج
ممكن است كسى بگويد حرمت دروغ فحش و جدال با مردم ويژه ايام حج و زمان محرم شدن نيست بلكه هميشه حرام است، پاسخ اينكه آرى اين سه عمل هميشه و بطور مطلق حرام است و لكن در حج حرمت بيشترى دارد، از اينرو كلمه «فى الحجّ» را در آيه شريفه تكرار كرده است.
12. مقهور كردن قواى سه گانه
انسان داراى چهار قوه و نيرو است: قوه شهويه، قوه غضبيه، قوه وهميّه و قوه عقليه.
و مقصود از اين جملات «فلا رفث و لا فسوق و لا جدال» مقهور كردن سه قوه و سه نيرو بواسطه قوه عقلانى است زيرا كه جمله «فلارفث» اشاره به مقهور كردن قوه شهويه دارد و جمله «ولافسوق» اشاره به مقهور كردن قوه غضبيه دارد و جمله «و لا جدال» اشاره به مقهور كردن قوه وهميه دارد. 113. پنهان نبودن اعمال از خداوند
«وَ مٰا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ اللّٰهُ» براى تذكر اين است كه اعمال انسان از خداوند متعال غايب و پنهان نيست، و اين روش «تربيتى» قرآن كريم است كه در تبيين معارف و شرح داستانها و بيان احكام اسلام آن را به پند و موعظه همراه مىكند تا اينكه علم و عمل از يكديگر جدا نشوند چراكه علم بدون عمل هيچ قيمت و ارزشى نخواهد داشت. از همين جهت دعوت خود را با جمله «واتقون يا اولى الالباب» خاتمه مىدهد و طرز سخن تغيير پيدا كرده و خداوند بطور متكلم وحده به خردمندان خطاب مىكند كه از من بپرهيزيد. 2