117قربانى بايد سر را تراشيد و يا تقصير كرد؛ يعنى اندكى از مو و ناخن را چيد، و از احرام خارج شد و براى طواف زيارت و سعى آن و طواف نساء به مكه بازگشت. البته اين بازگشت فورى نيست و مىتوان پس از انجام توقف در منا به مكه مراجعت كرد. بلكه تأخير اين طواف تا آخر ذوالحجه هم جايز است. طرز طواف و سعى و زيارت همان است كه در طواف عمره نوشته شد. پس از اين دو طواف آنچه بر حاجى حرام شده بود حلال مىشود. شب يازدهم ذوالحجه بايد به منا برگشت و روز يازدهم و دوازدهم بايد به هريك از جمرههاى سهگانه هفت سنگريزه افكند و تا ظهر روز دوازدهم در منا ماند. از اين لحظه به بعد مناسك حج انجام شده است. حالا مانند ديگر مردمان شهر مكه هستم و مىتوانم به مسجدالحرام بروم، هرقدر دلم خواست طواف بگزارم و خانۀ كعبه را تماشا كنم. دلم مىخواهد در هر ساعت شب يا روز به حجرالأسود نزديك شوم و بر آن دست بكشم. كسى چه مىداند شايد توفيقى دست دهد كه آن را ببوسم. ولى با وجود چنين ازدحام و فشارى كه مردم به همديگر مىدهند، فعلاً اين توفيق در حد آرزوست. شايد دو روز ديگر موفق شوم.
پس از پايان يافتن اعمال حج تمتّع، در صورت تمايل