98قرآن و عترت دارد و اين شامل تمام نشئهها و عالمها، اعمّ از عالم دنيا، برزخ و قيامت مىشود.
5 - لزوم تمسك به هردو
تعبير به «ما إن تمسّكتم بهما لن تضلّوا أبداً» و جملۀ «فانظروا كيف تخلّفونى فيهما» كه در برخى از روايات آمده، دلالت بر لزوم تمسك به كتاب و عترت هردو دارد، نه اين كه يكى را تمسك كرده و ديگرى را رها سازيم. آنچه مانع از ضلالت است هر دو است نه يكى، قرآن به تنهايى هدايتگر نيست، احتياج به مفسّر و مبيّن دارد كه همان عترت است.
علامۀ مناوى مىگويد: «در اين حديث - ثقلين - اشاره بلكه تصريح به اين است كه كتاب خدا و عترت همانند دوقلويىاند كه رسول خدا صلى الله عليه و آله به عنوان بعد از خود معرفى كرده است و امّت خود را وصيت نموده كه با آندو به خوبى معاشرت كنند، آنان را بر خود مقدم بدارند و در دين به آندو تمسك كنند. 1»
تفتازانى مىگويد: «آيا نمىبينى كه چگونه رسول خدا صلى الله عليه و آله اهلبيت را به كتاب خدا مقرون ساخته است؟ اين نيست مگر به دليل تمسك به كتاب و عترت هر دو انسان را از ضلالت رهايى مىبخشد. و معناى تمسك به كتاب، فراگيرى علم و دانش و معرفت آن است و همچنين است عترت. 2»
شيخ محمّد امين مىگويد: «با تأمل در حديث به اين نتيجه رسيديم كه پيامبر صلى الله عليه و آله سفارش اكيد به تمسك به اهلبيت نموده و اينكه متابعت از آنان، همانند متابعت و پيروى از قرآن است. . . . 3»
ابن الملك مىگويد: «تمسك به كتاب به معناى عمل به دستورات قرآن است؛ به اين معنا كه به اوامر آن عمل كرده و از چيزهايى كه نهى كرده چشم پوشى كنيم. و تمسك