73

4 - ديدگاه عكرمه، مقاتل و عروة بن زبير

برخى نيز براى اختصاص دادن آيه به همسران پيامبر صلى الله عليه و آله به قول اين سه نفر استدلال كرده‌اند كه آيه تنها در شأن همسران پيامبر صلى الله عليه و آله است. ¹

عكرمه و مقاتل در اين ادعا مبالغه مى‌كردند به حدّى كه حتى عكرمه در بازارها فرياد مى‌زد: من حاضرم در ادعاى خود مباهله كنم. او خطاب به مردم مى‌گفت: عقيده‌اى كه داريد صحيح نيست، اين آيه تنها در شأن همسران پيامبر صلى الله عليه و آله است. ²

از اين تعبير استفاده مى‌شود رأى عموم مردم در عصر عكرمه اين بوده كه مصداق اهل‌بيت فقط پنج تن است.

جواب:

در مخالفت اين سه نفر با نظر عموم مردم، هيچ جاى تعجب نيست، زيرا اين سه نفر از سردمداران دعوت مردم به دشمنى با اميرالمؤمنين‌اند. ³

عكرمه كسى است كه در دين مردم گمراه بود و ذهبى او را از خوارج برشمرده است. وى در دروغ‌گويى به حدّى رسيده بود كه حتّى به استاد خود ابن‌عباس دروغ مى‌بست؛ تا اين‌كه دروغ او ضرب‌المثل شد. ابن‌سيرين، يحيى بن معين و مالك او را كذّاب توصيف كرده‌اند. ابن ذويب او را غيرثقه معرفى كرده و مالك، نقلِ روايت از او را حرام كرده و مسلم بن حجاج از روايات او اعراض نموده است.

سرانجامِ وى، به جايى رسيد كه مردم از شدت تنفر جنازه‌اش را رهاكرده و در دفنش شركت نكردند؛ تا اين‌كه چهار نفر را اجير كردند تا جنازه‌اش را دفن كنند.

مقاتل نيز همانند عكرمه است. دارقطنى، عقيلى و ذهبى او را از ضعفا به‌حساب