4001 - قاضى ابوبكر باقلانى (ت 403ه .) مى‌گويد: «اگر كسى گويد: به رأى چند نفر، امامت و رهبرىِ شخص مشروعيت مى‌يابد؟ در جواب گوييم: به نظر و رأى يك نفر از اهل حلّ و عقد، امامت و رهبرى شخص ثابت مى‌گردد، در صورتى كه آن شخص شرايط و خصوصيات لازم در امام را داشته باشد». 1
2 - عبدالقاهر بغدادى (ت 429ه .) مى‌گويد: «امامت و رهبرى با رأى يك نفر از اهل كوشش و تقوا ثابت مى‌شود براى شخصى كه لايق آن باشد، و در صورت بيعت يك نفر بر سايرين لازم است كه از او اطاعت كنند.» 2
3 - قاضى ايجى مى‌گويد: «چون ثابت شد كه امامت و رهبرى با اختيار و بيعت مشروعيت مى‌يابد، ديگر نيازى به اجماع امّت نيست، زيرا دليل عقلى يا سمعى بر آن وجود ندارد، بلكه بيعت يك نفر يا دو نفر از اهل حلّ و عقد كفايت مى‌كند». 3
انواع حكومت‌ها
تاريخ همواره شاهد حكومت هايى بوده كه نگرش‌هاى مختلفى داشته‌اند مهم‌ترين آنها را بر مى‌شمريم:
1 - حكومت ديكتاتورى
نظامى است كه تمام سلطه‌ها و قدرت‌ها به دست يك نفر است و او بدون توجه به قانونى خاص به مشيّت و ارادۀ خود عمل مى‌كند. اصل اين كلمه در حكومت روم به كار رفت، زيرا مردم حاكم را انتخاب مى‌كردند و به مدت شش ماه تمام قدرت‌ها و سلطه‌ها به او واگذار مى‌شد، ولى اين كلمه بعدها بر هر حاكمى كه متولّى تمام مراكز قدرت شود، اطلاق شد؛ هر چند با قهر و غلبه و كودتا و به شكل دائم، بدون اين كه خود را تابع هيچ قانون بداند به قدرت رسيده باشد.