352

بررسى ادلۀ اهل سنّت

اهل‌سنت بر حجيت سنت صحابى به ادله‌اى تمسك كرده‌اند كه پس از نقل آنها، به نقد هريك خواهيم پرداخت:

الف) آيات

1 - خداوند متعال مى‌فرمايد: وَ السّٰابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهٰاجِرِينَ وَ الْأَنْصٰارِ وَ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسٰانٍ رَضِيَ اللّٰهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ وَ أَعَدَّ لَهُمْ جَنّٰاتٍ تَجْرِي تَحْتَهَا الْأَنْهٰارُ خٰالِدِينَ فِيهٰا أَبَداً ذٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ ؛ ¹«آنان كه در صدر اسلام سبقت به اسلام گرفتند از مهاجرين و انصار [و در دين خود ثابت ماندند] و آنان كه به طاعت خدا پيروى ايشان كردند از ساير امّت، خدا از آنان خشنود است و آنان از خدا، و خدا براى آنها بهشتى كه از زير درختانش نهرها جارى است مهيا ساخته كه در آن تا ابد متنعّم باشند و اين به حقيقت سعادت بزرگ است.»

ابن قيّم جوزيه مى‌گويد: خداوند متعال پيروى كنندگان از صحابه را مدح كرده است. پس اگر كسى بى‌آن كه در پى صحت و سقم كلام صحابى باشد، آن را پذيرفته و از او پيروى كند، نزد خداوند مورد ستايش است. ²

جواب

اولا: آيه دلالت بر لزوم متابعت از سابقين صحابه دارد، به طور مطلق، بلكه در خصوص سبقت در ايمان به پيامبر صلى الله عليه و آله . در حقيقت به مردم خطاب مى‌كند كه همانند كسانى از صحابه باشند كه در ايمان به رسول خدا صلى الله عليه و آله از يكديگر سبقت گرفتند.

ثانياً: ذيل آيه صدر آن را تقييد مى‌زند، زيرا در رابطۀ با همان صحابه مى‌فرمايد:

وَ مَنْ يَعْصِ اللّٰهَ وَ رَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلاٰلاً مُبِيناً؛ ³«و هر كس خدا و رسول را معصيت