349

ادلۀ عدم حجيّت سنت صحابى

با مراجعه به آيات قرآن، روايات و تاريخ پى مى‌بريم كه نه تنها دليلى بر حجيّت موضوعى و طريقى به نحو عموم بر سنت صحابى نيست، بلكه دليل بر عدم حجّيت آن به وفور به چشم مى‌خورد. اينكه به برخى از آنها اشاره مى‌كنيم:

الف) آيات

از آيات استفاده مى‌شود صحابه اشتباهات و مخالت‌هايى با شريعت اسلامى داشته‌اند.

1 - وَ لَقَدْ صَدَقَكُمُ اللّٰهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ حَتّٰى إِذٰا فَشِلْتُمْ وَ تَنٰازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَ عَصَيْتُمْ مِنْ بَعْدِ مٰا أَرٰاكُمْ مٰا تُحِبُّونَ مِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الدُّنْيٰا وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الْآخِرَةَ ...؛ ¹ «و به حقيقت خداوند وعدۀ خود را به شما صادق گردانيد؛ آن گاه دريافتيد كه غلبه كرديد و به فرمان خدا كافران را در خاك هلاكت انداختيد و هميشه بر دشمن غالب بوديد تا اين كه در كار جنگ سستى كرده، اختلاف ايجاد كرديد و نافرمانى حكم پيامبر صلى الله عليه و آله نموديد، پس از آن‌كه هر چه آرزوى شما بود به آن رسيديد، منتها برخى براى دنيا و برخى ديگر براى آخرت مى‌كوشيد.»

2 - إِنَّ الَّذِينَ تَوَلَّوْا مِنْكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعٰانِ إِنَّمَا اسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطٰانُ بِبَعْضِ مٰا كَسَبُوا...؛ ²«همانا آنان كه از شما در جنگ احد پشت به جنگ كردند و منهدم شدند شيطان آنها را به سبب نافرمانى و بدكردارى‌شان به لغزش افكند...».

3 - يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ مٰا لاٰ تَفْعَلُونَ * كَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللّٰهِ أَنْ تَقُولُوا مٰا لاٰ تَفْعَلُونَ؛ ³«اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، چرا چيزى به زبان مى‌گوييد كه در مقام عمل خلاف آن مى‌كنيد، اين عمل كه سخنى بگوييد و خلاف آن كنيد بسيار سخت خدا را به خشم