236تو نمى‌بود، گروهى از آنان همّت بر آن گماشته بودند كه تو را از راه صواب دور سازند ولى آنها خود را از راه صواب دور ساخته و به تو هيچ زيانى نتوانند رساند و خدا بر تو اين كتاب و مقام حكمت و نبوت را عطا كرد و آنچه را نمى‌دانستى به تو آموخت ولطف خدا نسبت به تو بى‌اندازه است.»

در شأن نزول اين دو آيه گفته شده كه: شكايتى را نزد پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله آوردند، هر يك از دو متخاصم، سعى داشت كه خود را تبرئه كرده و اتهام را به گردن ديگرى بيندازد.

يكى از دو طرف رفيقى داشت كه در صحبت‌كردن مهارت داشت، مى‌خواست با تحريك عواطف پيامبر، او را بفريبد و در نتيجه پيامبر صلى الله عليه و آله به نا حقّ به نفع رفيقش حكم نمايد، كه در اين هنگام آيات فوق نازل شد. ¹

با دقّت در كلمات و مضمون آيات پى‌مى‌بريم كه خداوند پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله را از هرگونه اشتباه و گناه و سهو و خطا مصون داشته است.

در آيۀ دوّم چهار جمله به كار رفته است:

الف) وَ لَوْ لاٰ فَضْلُ اللّٰهِ عَلَيْكَ وَ رَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ طٰائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ يُضِلُّوكَ وَ مٰا يُضِلُّونَ إِلاّٰ أَنْفُسَهُمْ وَ مٰا يَضُرُّونَكَ مِنْ شَيْءٍ ، از اين بخش استفاده مى‌شود نفس پيامبر صلى الله عليه و آله بدون تأييد و فضل الهى، به هيچ‌وجه از اشتباه و سهو و خطا در امان نيست.

ب) وَ أَنْزَلَ اللّٰهُ عَلَيْكَ الْكِتٰابَ وَ الْحِكْمَةَ ، اشاره به مصادر حكم وقضاوت پيامبر صلى الله عليه و آله دارد، كه چيزى جز وحى وتعليم الهى نيست.

ج) وَ عَلَّمَكَ مٰا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ كه اشاره به مصونيّت حضرت صلى الله عليه و آله از سهو و خطا دارد، زيرا تنها علم كلّى به كتاب و حكمت، انسان را از سهو وخطا در قضاوت و حكم باز نمى‌دارد، در قضاوت و حكم احتياج به تمييز صغريات و تشخيص موضوعات است؛ احتياج به تمييز و تشخيص باطل از حقّ است، واين در پيامبر صلى الله عليه و آله تنها با تأييد وفضل الهى حاصل ميشود.

د) از آنجا كه ممكن است كسى توهّم كند كه اين عنايت موردى است ونسبت به