233
سهو النبى صلى الله عليه و آله !
يكى از بحثهاى كلامى، عصمت پيامبر صلى الله عليه و آله از سهو و نسيان است؛ آيا پيامبر صلى الله عليه و آله سهو مىكند يا خير؟.
متكلمان مراتب عصمت پيامبر را بر چهار بخش تقسيم كردهاند:
1 - عصمت در گرفتن وحى؛
2 - عصمت در ابلاغ وحى؛
3 - عصمت از گناه؛
4 - عصمت از سهو ونسيان و خطا در تطبيق شريعت قولاً وفعلاً، و امور عادى.
اينجا به همين قسم خواهيم پرداخت.
متكلمان شيعه و برخى از علماى اهل سنت، امثال: ابواسحاق اسفراينى، معتقد به سهو نداشتن پيامبرند. البته اين علماى سنى تنها در گفتار پيامبر قايل به عدم سهواند، ولى در افعال، برخى با توجه سطحى به برخى از روايات والتزام به ظواهر آنها، بدون هيچگونه تأويلى هنگام معارضه با حكم عقل، قائل به جواز سهو در آن شدهاند. اينان كه به تعبير شيخ مفيد مقلِّد ناميده شدهاند گروهى ملتزم به تقليد در اصول ديناند و از آنجا كه ظاهر برخى از روايات ناظر به سهو پيامبر صلى الله عليه و آله در مقام عمل است، به آن معتقد شدهاند در اين بخش درصدد بحث از اين موضوع مهمّ هستيم چرا كه نفى و اثبات آن در فقه و اعتقادات، اثر فراوانى دارد: در فقه، در مقام فتوا اثر گذاشته، و در اعتقادات نيز ديدگاه انسان نسبت به پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله را تغيير مىدهد.