35توسط سلاطين و اميران ايجاد مىشد كه فهرستى از آنها نيز در دست است. 1
طبيعىاست اين چشمهها كهتعداد آنها، در مكه واطرافش، به بيش از ده مىرسد، هميشه نياز به اصلاح داشتهاند و اين در گذر تاريخ همواره انجام مىشده است. در حال حاضر نيز عين زبيده همچنان فعال است و ادارهاى ويژه براى تعمير و انتقال آب آن وجود دارد.
به هر روى، اهميت آب در اين سرزمين به قدرى است كه اسامى بسيارى از مناطق، به نام چشمههاى آن است و هر نقطه و منطقهاى، به طور عادى، با پيشوند «عين»، «بئر» و «آبار» همراه است.
كوههاى مهم مكه
مكه در ميان درّه واقع شده و اطراف آن را كوههايى چند در برگرفته است، به طورى كه تنها چند راه خروجى به سمت يمن، درياى سرخ و شام در آن وجود دارد. مهمترين كوههاى مكه عبارتند از:
1. ابوقُبيس ، با ارتفاع 420 متر (از سطح دريا) كه در شرق مسجد الحرام واقع است. در حال حاضر قصر ملك بر بالاى آن بنا شده و بخشى از آن در فضاى باز جلوى مسعى افتاده و در واقع، بخشى از كوه از جاى برداشته شده است. اين كوه را به دليل همسايگى با كعبه، از كوههاى مقدس دانستهاند. همچنين گفتهاند كه در جريان طوفان نوح امانت دار حجر الأسود بوده است. كوه صفا كه سرآغاز و مبدأ سعى است، در دامنه اين كوه واقع شده است.