24

(3)جغرافياى جزيرةالعرب

مرورى بر كتابهاى جغرافيايى مسلمانان، نشان مى‌دهد كه باور آنان اين بود كه مكه مركز زمين است. شايد الهام بخش آنان در اين باور، حديث دَحْوُ الارض است كه اشاره به گسترده شدن زمين از كعبه دارد. روز 25 ذى قعده به عنوان يوم دحو الارض، روزى مقدس كه روزه گرفتن آن هم سخت توصيه شده، شناخته شده است. ¹ همين نكته سبب شده است تا آثار جغرافيايى قديم، روى اين نظريه، يعنى «مكه مركزى» تكيه كرده و زمانى كه قصد دارند از جغرافياى عالم سخن بگويند، از مكه شروع كنند.

جزيرةالعرب سرزمين خشكى است كه از سه سوى در حصار آب قرار گرفته است. از غرب، درياى سرخ كه حدّ فاصل جزيرةالعرب و قاره آفريقاست؛ جنوب آن اقيانوس هند و در شرق، درياى عمان و خليج فارس قرار گرفته است كه جزيرةالعرب را از ايران جدا مى‌سازد. تنها در قسمت شمالى با كويت و عراق و شامات پيوند زمينى دارد.

جزيرةالعرب از نظر جغرافيايى به چند بخش تقسيم مى‌شود:

1. حجاز؛ سواحل شرقى درياى سرخ و طبعاً شامل بخشى از ناحيه غربى