145
جايگاه حِجْر
حجراسماعيل نماد و نشانهاى براى ذُرّيه ابراهيم(ع) استكه وجود مقدسشان، حقيقت حج و كعبه محسوب مىشود و مجاورت حِجْر اسماعيل و كعبه به منزله كنار هم قرار گرفتن اسم و معنى تلقى مىشود. از اينرو لازم است شرح مختصرى پيرامون اسم و معنى ارائه دهيم.
اسم و معنى
اسم از ريشه « وَسْم » و « سِمَة » به معناى علامت يا نشانه گرفته شده و علت نامگذارىاش آن است كه معنى را به ما نشان مىدهد. چنانچه امام رضا(ع) در تعريف اسم فرمودند:
«وَ هِيَ دَلَالَةٌ عَلَي الْمُسَمَّي» 1
«اسم، وسيله دلالت بر معنى مىباشد.»
با توجه به اين تعريف به خوبى مىتوان دريافت كه اسم، به تنهايى فاقد خاصيت و اثر بوده و تنها، عامل دلالت بر معنايى است كه مشتمل بر خاصيت و اثر مورد نياز ماست. از اينرو در متون دينى از تمسك به اسامى و الفاظ، بدون توجه به معنا و حقيقت آن نهى گرديده و امام صادق(ع) عبادت اسم را مساوى با كفر به خداوند معرفى نموده و فرمودند:
«مَنْ عَبَدَ الِاسْمَ دُونَ الْمَعْنَي فَقَدْ كَفَرَ وَ مَنْ عَبَدَ الِاسْمَ وَ الْمَعْنَي فَقَدْ أَشْرَكَ وَ مَنْ