57و بيهودهاى مىباشد.
پاسخ: منشأ اين سؤال يك نوع جهان بينى مادّى است كه مرگ اوليا را پايان زندگى دانسته و براى آنان حيات و زندگى برزخى قائل نيست، ولى با توجه به اصولى كه در گذشته يادآور شديم، ثابت شد كه آنان از حيات بالايى برخوردارند، سخن ما را مىشنوند و ارتباط ما با آنان قطع نشده است، بنابراين درخواست دعا امرى عقلايى بوده و لغو و بيهوده نيست، امّا اين كه آنان به درخواست ما پاسخ مثبت مىگويند يا نه، به وجود وضعيت درخواستكننده وموضوع درخواست بستگى دارد.
3. آيا ميان ما و كسانى كه از دنيا رفتهاند، مانعى وجود دارد؟
عدهاى بر اين باورند كه ميان ما و افرادى كه از جهان رخت بربستهاند، حائلى وجود دارد كه مانع از ارتباط ما با آنان مىشود، به گواه اين كه قرآن مىفرمايد:
«وَ مِنْ وَرٰائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلىٰ يَوْمِ يُبْعَثُونَ». 1
«در پيش روى آنان، تا روز قيامت مانعى وجود دارد».
پاسخ: برزخ در لغت عرب به معنى حائل و مانع است، ولى اين مانع مربوط به بازگشت مجدد رفتگان، به حيات دنيوى است، نه مانع از ارتباط با آنان، شاهد اين مطلب ما اين آيه است:
«حَتّٰى إِذٰا جٰاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قٰالَ رَبِّ ارْجِعُونِ* لَعَلِّي أَعْمَلُ صٰالِحاً فِيمٰا تَرَكْتُ كَلاّٰ إِنَّهٰا كَلِمَةٌ هُوَ قٰائِلُهٰا». 2
«تا آنگاه كه مرگ يكى از ايشان فرا رسد مىگويد: پروردگارا! مرا به دنيا بازگردان، باشد كه من در آنچه كه وانهادهام، كار نيكى