210
2. تقديم مصلحت انديشى بر ظهور آيه
تقديم مصلحت بر نص قرآنى وحديث پيامبر، اساس بسيارى از بدعت‌ها است و ما به قسمتى از آنها در كتاب خاصى به نام «بدعت» اشاره كرده‌ايم، اتفاقاً همين نظريه، انگيزه عدول از مسح و روى آوردن به غسل شده است.
ابوبكر رازى، معروف به جصاص(- ) در كتاب «احكام القرآن» مى‌نويسد: آيه وضو از نظر وجوب مسح يا غسل، مجمل است، لازمه احتياط اين است كه پاها شسته شود؛ زيرا در اين صورت، هر دو احتمال انجام مى‌گيرد. 1ادعاى اجمال در آيه با هدف آن كه در مقام بيان وظيفه است، سازگار نيست; به علاوه اگر بنا بر احتياط باشد، بايد دوباره وضو گرفته شود، زيرا ماهيت مسح با غسل متفاوت است.
مؤلف «المنار» از جمله كسانى است كه ظهور آيه در لزوم مسح بر پا را انكار نمى‌كند، ولى از طرف ديگر مى‌گويد: تر كردن پاهاى كثيف و آلوده چه سودى دارد؟! 2او از يك نكته غفلت كرده كه آيه وضو تنها از آنِ بدوى‌ها و انسان‌هاى غير نظيف نيست، بلكه وحى الهى شهرى و بدوى را همزمان شامل مى‌شود و اين نور الهى تا روز رستاخيز تابنده است.
جا دارد از مؤلف المنار بپرسيم: مسح بر سر، با يك انگشت (كه شافعى آن را كافى مى‌داند)، چه سودى دارد؟ به چه دليل يكى از آن دو، جايز و عقلانى و ديگرى نامشروع معرفى مى‌شود؟ گذشته از اين، وضو تنها نظافت نيست بلكه آميخته با عبادت است، نظيف‌ترين افراد بايد