26 تو حاضر بودم، تو را در جايى دفن مىكردم كه مُردى و اگر بودم، برايت گريه نمىكردم». 1
«احمدبن حنبل» نيز از عايشه نقل مىكند: «پس از وفات رسول خدا(ص) و ابوبكر در خانهام لباس را از تن بيرون مىكردم (چون با من محرم بودند)؛ اما پس از دفن عمر (در خانهام و در كنار آن دو) خودم را به دليل حيا از وى مىپوشاندم». 2
اين روايت بيانگر اين است كه عايشه معتقد بود مرده از شكل و جسم انسان آگاه است؛ چه رسد به شنيدن سخنان زندگان.
پس از پژوهش كامل درباره توانايى مردگان براى شنيدن گفتار زندگان و وجود روايات صريح در اين باره و سلام دادن آن حضرت به مردهها، جاى مخالفت با اين باور باقى نمىماند. شايسته است دانشمند منصف پس از ديدن اين عبارات و احاديث، دست از مخالفت با اين روايات بردارد؛ اگرچه «ابن همام» باشد. پس سخن ابن همام در «فتحالقدير» سخنى نادرست است. وى مىگويد:
طبق نظر بيشتر استادان و بزرگان ما كه در باب «ايمان» تصريح كردهاند، مردگان سخن زندگان را نمىشنود. بزرگان در باب سوگند خوردن گفتهاند اگر كسى سوگند ياد كند كه با مردگان صحبت نكند، كفاره بر او