22 «رسول خدا نفرمودند كه مردگان جنگ بدر سخنان مرا نمىشنوند؛ بلكه فرمودند آنها مىدانند كه آنچه با آنان مىگويم، حق است». عايشه به اين آيه نيز استناد كرد: إِنَّكَ لاٰ تُسْمِعُ الْمَوْتىٰ؛ «البته تو مردگان را شنوا نمىگردانى». (نمل: 80) 1 برخى با استناد به اين روايت مىخواهند امكان شنوايى مردگان را نفى كنند. با شش پاسخ اين ادعا را باطل مىكنيم:
اول: سهيلى در پاسخ به اين ادعا مىگويد:
اگر ثابت شود كه - طبق گفته عايشه - كشتهشدگان قريش در آن حالت نسبت به فرمودههاى رسول خدا آگاه بودند، طبق گفته عمر شنيدن صداى پيامبر(ص) توسط آنها نيز ثابت است. از سوى ديگر فقط عمر نيست كه اين عبارت را نقل كرده است. عبدالله بن عمر و ابوطلحه نيز اين عبارت را نقل كردهاند. پس حديثى كه «توانايى شنيدن» از سوى مردهها را بيان مىكند، معتبرتر از حديث عايشه است. اگر همچون اكثر علماى اهل سنت 2 بگوييم روح به هنگام سؤال كردن، به طور كامل يا به برخى از اعضاى پيكر مرده بازمىگردد، بايد گفت كه شنيدن مردگان با همين گوش جسم بوده است. اما بر اساس باور كسانى كه معتقدند سؤال متوجه روح آنان است نه جسم، و روح به هنگام طرح سؤال، به تمام يا بخشى از جسم بازنمىگردد، در اين صورت مردگان با گوش جان سخنان رسول خدا را شنيدهاند. 3