70 انتظارش] بر كسانى كه كافر شده بودند پيروزى مىجستند». (بقره:89) مىگويند: «بنىقريظه و بنىنضير وقتى مىخواستند با مشركان عرب بجنگند، به پيامبرى كه در آخرالزمان مبعوث خواهد شد، متوسل شده و از او يارى مىخواستند. در نتيجه، آنها بر مشركان پيروز مىشدند».
اين روايت را «ابنعباس»، «قتاده» و ديگران نقل كردهاند. بنابراين مشاهده مىشود كه آنها نيز پيش از وجود پيامبر(ص) به ايشان توسل مىجستهاند. 1
ب) در زمان حيات پيامبر(ص)
گمان نمىكنم كسى در توسل به پيامبر(ص) در زمان حيات مبارك ايشان ترديد داشته باشد؛ زيرا مردم در زمان پيامبر(ص) به هنگام سختىها مانند خشكسالى يا ساكن شدن در نقطهاى بىآب و در دشوارىها به آن حضرت مراجعه مىكردند. موارد توسل مسلمانان در زمان پيامبر(ص) به ايشان بسيار است كه ما درصدد بيان آنها نيستيم. اگر كسى اين امر را انكار كند، دنيا را پر از دليل و برهان مىكنيم. از نگاه برخى، شمارى از موارد رجوع به پيامبر(ص) و توسل به ايشان را استغاثه ناميدهاند. ما مىگوييم اين امر، خواسته ما را به طريق اولى ثابت و اظهارات آنان را باطل مىكند. اما همانگونه كه گفتيم، ما به دنبال نزاع لفظى نيستيم.
با اين حال، در اينجا روايت صحيحى را نقل مىكنيم كه «ترمذى»، «نسائى»، «بيهقى» و «طبرانى» آن را با سندهاى صحيح نقل كرده و