59
سؤال چهارم: اسرار و فلسفه حج يا تعبد و تسليم
برخى از اهل علم و تدريس، با بحث درباره فلسفه و اسرار حج مخالفند و فقط به تعبد و تسليم اهميت مىدهند، در اين باره چه بايد گفت؟
بهشتى: افراط و تفريط در هيچ جا خوب نيست. وقتى كه بزرگان دين و ائمه(ع) ما نكاتى راجع به فلسفه و اسرار حج بيان كرده اند، چه اشكالى دارد ما هم با الهام از رهنمودها و بياناتى كه بزرگواران فرموده اند، وارد اين بحثها شويم؟ هميشه بايد جنبه اعتدال را حفظ و رعايت كرد.
عابدى: حج به عنوان يك عبادت است. در كتابهاى فقهى و اصولى مىگويند حج واجب مشروط است ؛يعنى مشروط به استطاعت است. اما به نظر من حج واجب، مشروط نيست. حج جزء احكام وضعى است نه احكام تكليفى و مانند يك بدهكارى است كه بايد پرداخت شود. و گفته شده (لله) و لام، لام ملكيت است. مال خداست و بدهكاريد به خدا و مديون هستيد و يك حج بر گردن شماست. امر به حج نداريم. و هيچ كجا كلمهاى مثل«حجوا» كه امر به حج باشد نه در قرآن آمده است و نه در روايات. در اصل، بدهكارى (حج) قصد قربت نمىخواهد. ولى اعمال مربوط به حج يك نوع عبادت است. و اصل حج يك نوع حكم توسلى است نه تعبدى.