44مكه تمام مشكلاتمان در جهان را روشن و حل كنيم. جاى ديگر نمىشود.
براى اين كه مشكلاتمان را در حج بر طرف كنيم، بايد خيلى برنامه ريزى كنيم. نه اين كه 10 روز قبل از حج دفتر كارها را باز كنيم و 10روز بعد از حج جمع كنيم. بايد در طول سال براى اين يك ماه زحمت بكشيم كه امسال چه سياست گذارى شود؟ سال ديگر چه سياست گذارى شود و مشكلات را چگونه بر طرف كنيم؟ انسانها را چگونه راه بيندازيم؟ چگونه ارتباط بر قرار كنيم؟ دولتها خيلى از كارها را نمىتوانند بكنند. مردم خودشان مىتوانند. ملتها مىتوانند. فرض كنيد 10 جلسه، 20جلسه آموزش مىگذاريم كه فقط آموزش حج است. اين كافى نيست. هر يك از زائران بايد به عنوان يك سفير باشند. و بايد چنان آنان را آماده كنيم كه وقتى به آن جا مىروند بر روى ديگران تأثير بگذارند. دولت نمىتواند اين كارها را بكند چون محدوديت دارد، ولى انسانها هيچ محدوديتى ندارند. مىتوانند با هم حرف بزنند و معاشرت كنند. لازم نيست از طريق سفارت خانه اين كار انجام شود. بايد از طريق زائران به آن چه مىخواهيم برسيم. خدا رحمت كند مرحوم آيت الله گلپايگانى، مىگفتند شما بايد يك حجى ترسيم كنيد كه بتوانيد آن را انجام بدهيد.
حج، بايد عامل سقوط استكبار در جهان بشود. حج بايد عامل ارتباط مسلمين در جهان باشد. حج بايد با سياست گذارى، فكر، فرهنگ، روانشناسى، جامعه شناسى، فلسفه و... همراه باشد. هزينههاى سفر حج خيلى زياد است و ممكن است فقرا بگويند ما