72
3-7. دلالت روايت محمد بن مسلم
بر خلاف مناقشاتى كه در سند روايت وجود داشت، در مورد دلالت روايت اشكال جدى وجود نداشته و همه فقهاء، دلالت روايت محمد بن مسلم بر اين كه، طواف بايد ميان بيت و مقام صورت گيرد، را تمام مىدانند؛ آرى، آن دسته از فقهايى كه سند روايت را ناتمام دانسته بر اساس اين روايت فتواى ندادهاند و بزرگوارانى كه سند روايت را حل كردهاند، مشكلى در دلالت روايت بر لزوم طواف بين بيت و مقام نداشتهاند و هيچگونه اختلافى ميان انديشمندان اسلامى در اصل دلالت نيست.
در ابتدا،قابل ذكر است كه از نفس سؤال محمدبن مسلم از امام(ع) به دست مىآيد كه در ذهن محمدبن مسلم كه از بزرگان بوده است، اين بوده كه طواف داراى حد و محدوده است و حال، از امام(ع) پرسش مىكند كه آن حد، چه اندازه است؟ بنابراين، اصل ثبوت حد براى مطاف در ذهن محمدبن مسلم مفروغ عنه بوده و امام(ع) نيز در اين روايت، اين معنا را تاييد فرموده و در مقام تحديد بر آمدند و آن حد مورد سوال را تحديد كردهاند. پس، خود اين سوال، اين معنا را افاده مىكند.
در روايت محمد بن مسلم جملهاى آمده كه ظهور در وجوب دارد، آنجا كه مىفرمايد:
«فكان الحدّ موضع المقام اليوم فمن جازه فليس بطائف»؛ «محدوده طواف جايگاه فعلى مقام است، هركس از آن تجاوز كند از جمله طواف كنندگان محسوب نمىشود.»
مطابق دلالت اين روايت طواف بايد در بين بيت و مقام باشد و طواف خارج از اين محدوده اصلا طواف نيست و مشروعيتى ندارد.
بنابراين مطابق اين روايت واجب است كه بين خانه خدا و مقام ابراهيم (ع)طواف كرد و همانطور كه در روايت است ملاك، جايگاه مقام ابراهيمى كه در زمان معصوم(ع) است، مىباشد و نه جايگاه مقام ابراهيم (ع)در زمان حضرت رسول(ص)؛ زيرا مقام ابراهيم (ع)در زمان خليفه دوم به جايگاه كنونى منتقل شد و روايت دلالت دارد كه جايگاه فعلى (زمان امام باقر (ع) يا امام صادق (ع)عليهما السلام) مورد نظر است.