111
2-2. دليلهاى هر يك از ديدگاهها
دليل قول اول:
مرحوم شهيد ثانى در مسالك فرمودهاند بنابر اينكه حجر اسماعيل خارج از بيت باشد، احتمال اين وجود دارد كه بگوييم مسافت طواف از ديوار خانۀ خدا محسوب مىشود، 1 ولى ايشان توضيحى راجع به مدرك اين احتمال نداده است، اما صاحب حدائق 2 و مرحوم حكيم 3 ظاهر روايت «محمدبن مسلم» را دليل اين قول دانستهاند.
مرحوم صاحب حدائق آورده است: مقتضاى روايت محمدبن مسلم، رعايت مسافت بين بيت و مقام در همۀ جهات بيت است كه از جمله آن طرف حجر اسماعيل است. به ويژه، اين جمله: والحد قبل اليوم و اليوم واحد قدر ما بين المقام و بين البيت من نواحى البيت كلها، فمن طاف بالبيت فتباعد من نواحيه ابعد من مقدار ذلك كان طائفاً بغير البيت، دلالت دارد كه در ضلع حجر اسماعيل نيز بايد مسافت رعايت گردد و روشن است كه به استناد دلالت جمله؛ «من نواحى البيت كلها»، حكم به لزوم طواف در محدوده مشخص،حتى در ضلع حجر اسماعيل مىنماييم.
مرحوم حكيم نيز آوره است: «و يقتضيه ظاهر المضمر بناءً على أنه خارج عن البيت، كما تضمنه صحيح معاويه و غيره» 4، اقتضاى ظاهر مضمره محمدبن مسلم اين است كه طواف خارج از بيت بايد باشد، همانطور كه روايت صحيح معاويه 5 نيز در بردارنده چنين مطلبى است.
دليل قول دوم:
كسانى كه قائل شدهاند مبدأ ديوار حجر است و مسافت در جانب حجر اسماعيل از خارج آن محاسبه مىشود در مقام استدلال، به دو گروه تقسيم شدهاند؛ گروهى به اين قول بر اين اساس ملتزم