112شده‌اند كه حجر اسماعيل را جزء بيت دانسته‌اند، واضح است كه اگر حجر اسماعيل را جزء بيت بدانيم بايد مسافت را از خارج حجر اسماعيل حساب كرد، زيرا در روايت محمدبن مسلم آمده بود كه «قدر ما بين المقام و بين البيت» را در تمامى جوانب بايد در نظر گرفت و مفروض اين است كه حجر اسماعيل هم جزء بيت است.

از جمله اين گروه محقق كركى است، ايشان در جامع المقاصد، مى‌فرمايد:«يجب مراعاة النسبة من كل جانب، كما دلت عليه الاخبار، حتى من جانب الحجر، لما علم انه من البيت» ¹، همانطورى كه روايت دلالت دارد، واجب است مراعات حد مطاف در همه اطراف كعبه، حتى در طرف حجر اسماعيل، چونكه مى‌دانيم آن جزئى از بيت است.

امّا گروه دوم، با اينكه قائلند حجر اسماعيل خارج از بيت است حقيقۀ، اما ملتزم به اين قول شده‌اند.

استدلال معروف اين گروه اين است كه حجر گرچه حقيقۀ خارج از بيت است، اما چون ادخال آن در طواف واجب است، لذا جزء مسافت طواف محسوب نمى‌گردد.

صاحب مدارك كه از قائلين به اين قول است، براى مدعاى خويش همين استدلال را بيان كرده است. ايشان فرموده‌است: «و تحتسب المسافة من جهة الحجر من خارجه و ان كان خارجا من البيت، لوجوب ادخاله فى الطواف، فلا يكون محسوبا من المسافة». ²ولى اين استدلال مورد مناقشه گروهى از فقهاء از جمله صاحب حدائق و مرحوم حكيم واقع شده است، زيرا مجرّد اينكه ادخال حجر اسماعيل در طواف واجب است، نمى‌تواند مصحح اين باشد كه مسافت را در جانب حجر از خارج از حجر اسماعيل محاسبه كرد. ³لذا با توجه به خدشه‌دار بودن اين استدلال، حضرت استاد آقاى زنجانى در مقام استدلال بر مدعاى اين گروه استدلال ديگرى را طرح كرده‌اند و فرموده‌اند: هر چند حجر را جزء خانه ندانيم ولى مبدأ طواف از ديوار حجر است، زيرا، از عبارت : «قدر ما بين البيت و المقام» ظاهر مى‌شود كه: حد طواف