322مكه و مدينه خسارت فراوانى خواهند ديد.
بر آن شديم تا دليل اين امر را از خود زائران پرس‌وجو كنيم؛ به‌همين خاطر در گشت‌وگذارى در خيابان‌هاى مدينه و در ميان بازارها و مناطقى كه مركز خريد سوغات و كالاست با آن‌ها دربارۀ خريدهايشان گفت‌وگو كرديم.
در اين مصاحبه‌ها نكات جالبى از سوى زائران مطرح شد كه شنيدن آن‌ها خالى از لطف نيست.
خانم زائرى گفت: «من شخصاً تمايلى به خريد ندارم، اما تنها دغدغهام بازگشت و ميهمانى‌هاى بعد از حج است كه هر كدام از اقوام وقتى به ديدن حاجى ميآيند، كادويى مى‌آورند و قطعاً انتظار دارند كه سوغاتى جاى هديۀ آنان را پر كند.
از روز اولى كه ميآمدم، فكر ميهمانى و سوغات بعد از حج كلافهام كرده است و دائم فكر مى‌كنم اگر سوغاتى نداشته باشم كه به ميهمانانِ دست‌كم درجه يك بدهم، آبرو و اعتبارم نزد فاميل از بين مى‌رود.
وى گفت: «يكى از اقوام ما سال قبل كه به حج آمده بود، با اين‌كه دو هزار دلار در مكه و مدينه خريد كرد، نهايتاً مجبور شد برخى از اقلام را از تهران تهيه كند و به نام سوغات حج به ميهمانان بدهد.
من هر وقت ياد كار آن‌ها مى‌افتم نگران مى‌شوم و از فشار فكر و خيال به بازار مى‌آيم تا بلكه بتوانم سوغات مناسبى براى بستگان بخرم.»
خانم ديگرى كه متوجۀ مصاحبۀ ما شده بود، به دفاع از اولى گفت: «خريد سوغاتى براى فرزندانم امرى طبيعى است؛ اما انتظارات جانبى بستگان درجه دو و سه آدم را كلافه مى‌كند.»
وى گفت: «تو را به خدا شما كه روزنامه و تلويزيون داريد، به مردم بگوييد كه وقتى به ديدن حاجى ميروند، حاجى انتظار كادو ندارد و آن‌ها هم متقابلاً انتظار سوغاتى نداشته باشند، به مردم بگوييد كه يك زائر در مدينه و مكه به‌خصوص در