321در قاموس اسلامى، تهيه و اهداى سوغات نيز امرى پسنديده و مورد سفارش است، حجاج معمولاً دست خالى باز نمى‌گردند؛ اما شايسته است كه حجاج از حدود متعارف و متعادل در امر خريد خارج نشوند و اوقات گران‌بهاى خود را به جاى اندوختن اجر معنوى، در گشت‌وگذارهاى بازارها به هدر ندهند.
درست است كه سوغات سفر، يك سنّت حسنۀ اسلامى است و باعث خوشحالى اقوام و آشنايان مى‌شود، اما هيچ‌گاه نبايد از عظمت سفر حج غافل شد و با اتلاف وقت ارزشمند خود در بازار، از اين فرصت گران‌مايه و زودگذر محروم گشت؛ چه اين‌كه مسلماً پس از سفر، موجب حسرت و پشيمانى خواهد بود.
سوغاتى حج از نگاه زائر
بسيارى از مسؤولان ايرانى دست‌اندركار حج، بارها در گفت‌وگوهايشان با خبرنگاران از خريد در حدّ بالاى كالا توسط زائران ايرانى گله و انتقاد كرده‌اند. آمارها نشان مى‌دهد كه توصيه‌ها و تمهيدات انديشيده شده از جمله ايجاد فروشگاه در فرودگاه تهران، خيلى نتوانسته زائران را براى كاهش خريد در عربستان متقاعد كند.
بسيارى از مسؤولان ايرانى دست‌اندركار حج، به‌ويژه مسؤولان هواپيمايى و حمل‌ونقل حج، بارها در گفت‌وگوهايشان با خبرنگاران از خريد بالاى كالا توسط زائران ايرانى انتقاد كرده‌اند؛ هر ساله آمارى كه از ميزان خريد كالا توسط زائران ايرانى در مكه و مدينه منتشر مى‌شود، نگران كننده است.
در مكه و مدينه، اكثر مغازه‌داران، به‌خاطر اين‌كه مشترى‌هاى اصلى كالاهايشان ايرانى‌ها هستند، از فروشندگان افغانى و يا تاجيكى مسلط به زبان فارسى استفاده مى‌كنند كه راحت‌تر بتوانند با ايرانى‌ها ارتباط برقرار كنند.
تاجيك‌هاى فروشنده مى‌گويند: اگر زائران ايرانى نباشند، مالكان عربِ مغازه‌هاى