114شنوايى و بينايى است و كيست كه زنده را از مرده بيرون آورده و مرده را از زنده بيرون مىآورد و چه كسى است كه مدبّر كارها است، پس خواهند گفت: «اللّٰه»، بگو: پس آيا پروا نمىكنيد.
با دقت در آيات شريفه روشن مىشود كه بين كلمه «ليقولن اللّٰه» و جمله «سيقولون للّٰه» بايد فرق گذارده شود. «سين» كه حرف استقبال است دلالت مىكند پاسخ سؤال در ذهن آنان حاضر نبوده است. پس اگر سؤال اين باشد كه خالق آسمان و زمين كيست پاسخ مىدهند كه خداى متعال. امّا اگر سؤال اين باشد كه مدبّر آسمانها و زمين كيست يا چه كسى روزى شما را مىرساند، يا چه كسى انسانها را زنده مىكند يا مىميراند پاسخ اينگونه سؤالات در ذهن آنان حاضر نبوده است و بايد با توضيح دادن آيات و دليلها آنان را متوجه نمود كه آن كس كه خالق است همان شخص نيز مدبّر و ربّ خواهد بود.
آقاى عبدالرحمن حسن حنّبكه ميدانى فرموده است: «به عقيده عرب جاهلى خداى متعال تنها ربوبيت تكوينى داشته است نه ربوبيت تدبير و عنايت به خلق بهطورى كه سود و زيان مردم بهدست او باشد». 1با توجه به آنچه گذشت روشن شد كه مشركان زمان جاهليت هم شرك در ربوبيت داشتند و هم شرك در الوهيت. نه خداوند متعال را ربّ و مدبر جهان مىدانستند و نه او را پرستش مىكردند. و يكى از اشتباهات بزرگ اساسى از نويسندگان وهابى و غير وهابى آن است كه تصور كردهاند مشركان زمان جاهليت توحيد در ربوبيت را قبول داشتند و تنها مشكل آنان شرك در عبادت بوده است. بلكه معلوم شد كه آنان خداوند را به عنوان خالق و مبدأ قبول داشتند امّا او را مدبر نمىدانستند گويا خداوند جهان را آفريده ولى تدبير امور را واگذار به بتها نموده است. و قرآن كريم هميشه تذكر مىدهد كه سود و زيان شما و رزق و حيات و ممات شما، سلامتى و همۀ حول و قوّه شما بهدست خداى متعال است. پس آنكه خالق است همان نيز ربّ و