82«خدايا اراده كردهام به آنچه را كه دستورم دادهاى عمل كنم، چنانچه مانعى پيش آمد كه نتوانستم اين عمل را تمام كنم، و يا ستمكارى مرا حبس كرد و يا از حركتم مانع شد، حلالم كن.»
مسئله ششم: به اتفاق جميع فقها چنانچه در وقت احرام، آب موجود نباشد، غسل ساقط است. ولى در اين كه آيا تيمم بدل از غسل براى چنين كسى مشروع هست يا نه؟ اختلاف است.
به فتواى مالكيان و حنفيان، تيمم بدل از غسل مشروع نيست. 1 ولى شافعيان و حنابله بر خلاف آنان به مشروعيت تيمم بدل از غسل رأى دادهاند. 2 و در ميان فقهاى اماميه نيز اختلاف نظر وجود دارد، بعضى از آنان، در اين جا و هر جاى ديگر تيمم بدل از غسل را جايز دانستهاند و دليلشان، عموميّت بدل واقع شدن خاك از آب است. و اين دليل در همه جا حاكم است، در حج و غير آن. يعنى هر جا كه آب نباشد، تيمم جاى آن را مىگيرد.
و از طرف ديگر به رواياتى نيز استناد كردهاند:
«التّراب احدُالطهورين يكفيك عشر سنين.»
«خاك يكى از مطهرات است كه تا ده سال انسان را كفايت مىكند.»
و در روايت ديگر آمده است:
«اِنّ ربّ الماء و الصّعيد واحدٌ.»
«خداوندگار آب و خاك يكى است.»
ولى عدّه ديگرى از اماميه و همين طور حنفيان و مالكيان، 3 بدليّت را جايز نمىدانند، چون تيمم از عبادات است و مشروعيت آن با دليل اثبات مىشود در حالى كه دليل خاصى هم نرسيده است.
محرمات احرام
1 سايه بر سر گرفتن براى مردان:
بر مردان حرام است كه در حال راه رفتن سايبان بر سر بگيرند، (مانند هودج، چتر و امثال آنها) سواره باشند يا پياده، و جايز نيست براى مردانى كه در حال احرام هستند، به ماشين يا هواپيماى سقفدار سوار شوند ولى اگر پياده راه مىروند، مانعى ندارد كه از زير سايه عبور كنند، تمام اين احكام بر مبناى روايات است.
مالك بن انس و احمد بن حنبل نيز بدين حكم فتوا دادهاند. 4 وليكن ابوحنيفه در يك مورد به نقل مرحوم علامه در تذكرة، به عدم جواز و در مورد ديگر به نقل كتاب «رحمةالاّمه» به جواز آن فتوا داده است. 5 و سرانجام شافعيان نيز به جواز آن رأى دادهاند. 6