141

مسائل لازم:

مسأله: 1 به اتفاق جميع فقها، هر كس قبل از وقوف به عرفه، جماع نمايد، حجّش فاسد و بايد اعمالش را تمام، و در سال بعد هم، حج خود را قضا كند. ¹ و به فتواى اماميه و شافعيه: بايد يك شتر هم كفاره بدهد، وليكن حنفيان يك گوسفند را هم كافى مى‌دانند. ² مسأله: 2 اگر حاجى بعد از وقوف به عرفه و قبل از وقوف مشعر نيز همين عمل را مرتكب شود، حكم همان است كه در مسأله قبل گفته شد.

ولى به فتواى ابوحنيفه: جماع كردن بعد از وقوف به عرفه، موجب بطلان حج نمى‌شود بلكه فقط بايد يك شتر قربانى كند. ³ مسأله: 3 چنانچه محرم بعد از وقوف به مشعر و قبل از خروج از احرام، جماع نمايد، حجّش فاسد نخواهد شد وليكن بايد يك شتر قربانى كند.

شافعى و مالك مى‌گويند: حجّ وى باطل و بايد يك شتر هم قربانى كند مانند جماع نمودن قبل از وقوف به مشعر. ⁴ به هر حال به نظر همه فقها غير از داود ظاهرى، هر كس حج خود را فاسد كرد واجب است اعمالش را ادامه داده و بقيّه افعال حج را بياورد. ⁵ وليكن داود ظاهرى معتقد است: با همان فسادى كه انجام داده از احرام خارج مى‌شود و لازم نيست بقيه اعمال را بجا آورد.

استدلال:

كسانى كه قائلند بايد بقيّه اعمال را بجا بياورد، به اين آيه استدلال كرده‌اند:

«وَ أَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ لِلّٰهِ.»

«حج و عمره را براى خدا به پايان ببريد.»

در توضيح چنين مى‌گويند: اين آيه اطلاق دارد، يعنى اتمام حج و عمره را خواسته است و هيچ گونه تقييدى در آن نيست كه حج صحيح را تمام كنيد يا فاسد را، بنابراين گرچه در مسأله مذكور حج فاسد است، وليكن بايد آن را به اتمام برساند.

و امّا داود ظاهرى كه مى‌گويد: لازم نيست بقيه اعمال را بجا بياورد، چنين استدلال مى‌كند: