122بايد دوباره سعى نمايد و چنانچه خارج شده باشد، بايد برگردد و سعى كند، چون سعى از اركان است و باقربانى كردن نمىتوان آن را جبران كرد.
و ابن رشد قرطبى در بدايةالمجتهد گفته است:
«فاِنْ جهل ذلك حتّى اصابَ النّساء فىالعمرة و فىالحج كان عَليْه حج من قابل والهدى او عمرة اخرى.»
«اگر فراموش كرد و سعى را بر حج مقدّم كرد و پس از طواف، در عمره تمتع و حج تمتع با زنان تماس پيدا كرد، واجب است يا در سال آينده حج ديگرى انجام داده، قربانى هم بكند و يا اينكه عمره ديگرى بياورد.»
به فتواى ثورى: «اِنْ فَعَل ذلك فلا شئ عليه»، «اگر سعى را مقدم كرد، چيزى بر او نيست.» وليكن به اعتقاد ابوحنيفه «اذا خَرج مِن مكة فليس عليه انْ يعود و عليه دمٌ.»، «اگر از مكّه خارج شده باشد واجب نيست برگردد بلكه بايد قربانى كند.»
چون به نظر وى سعى از واجبات غير ركنى است و ترك آن با قربانى جبران مىشود.
مسأله پنجم: به فتواى اماميّه: اگر حاجى مشغول سعى بود و در اثناء آن متوجه شد كه طوافش ناقص است، چنانچه بعد از آوردن چهار شوط از طواف متوجّه شد. بايد سعى را قطع كند، و بقيّه طواف را انجام دهد و سپس برگردد، براى اتمام سعى، از همان جائى كه قطع كرده بود.
ولى اگر قبل از چهار شوط ملتفت شود بايد طواف را از اوّل شروع كند و بعد از كامل شدن طواف، باقيمانده سعى را از همان جائى كه ترك كرده، بجا مىآورد تا كامل شود. (اخبار مؤيّد اين حكم است.)
مسأله ششم: اگر سعى كننده بتواند راه برود آيا مىتواند، سواره سعى كند يا نه؟
اين مسأله اختلافى است.
اماميّه سواره سعى كردن را جايز مىدانند و در اين فتوا، مذاهب حنفى، مالكى و شافعى نيز از اماميه متابعت كردهاند و امّا حنابله به عدم جواز آن رأى دادهاند. مگر براى كسى كه از راه رفتن عاجز باشد. و به اعتقاد بقيّه مذاهب نيز راه رفتن در حال اختيار، استحباب دارد.
مسأله هفتم: به اتفاق جميع فقها بر سعى كننده واجب نيست كه بلافاصله و فوراً بعد از طواف و نماز آن، اعمال سعى را انجام دهد. بلكه جايز است براى استراحت و مانند آن، سعى را تا شب نيز به تأخير بيندازد.
وليكن بعضى از فقهاى اماميه تصريح كردهاند: تأخير انداختن سعى تا روز بعد، بدون هيچ عذرى جايز نيست، ولى در صورت اضطرار، به جواز تأخير رأى دادهاند.
مسأله هشتم: در سعى طهارت شرط نيست ولى مستحب است. اين مسأله نيز مورد اتفاق است.