102مى‌فرمايند: «إِنَّ هٰذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً وٰاحِدَةً وَ أَنَا رَبُّكُمْ فَاعْبُدُونِ» ¹ و يا (فَاتَّقُونِ ) يعنى تقواى الهى بجوئيد و از تفرقه بپرهيزيد.

به هر روى در موسم حج، حجاج با مسائلى رو به رو مى‌شوند و از جمله آنها موارد زير است:

1- قبل از طلوع فجر اذانى گفته مى‌شود:

اين اذان از قديم در آنجا متداول بوده و براى كسانى كه مى‌خواهند خود را براى نماز شب آماده كنند و يا از نقاط دور به مسجدالحرام يا مدينةالنبى بيايند گفته مى‌شود.

2- برخى از عبارات متفاوت در اذان مانند:

الف - (الصلاةُ خيرٌ مِن النَّوم) كه در نماز صبح گفته مى‌شود ولى اين جزو اذان نيست و گفته شده كه بلال به جهت اينكه مردم در نماز صبح خواب نمانند از پيش خود گفته است.

ابو حنيفه با توجه به حديثى از امام على عليه السلام مى‌گفت: (الصلاة خيرٌ من النوم) را در بين اذان و اقامه بگوييد. زيرا كه شخصى در حضور على عليه السلام در كوفه اين جمله را گفت و حضرت فرمودند: چيزى كه داخل در اذان نيست وارد آن نكنيد و در كتاب الأم شافعى آورده كه ايشان گفت: من حتى اينكه در بين اذان و اقامه هم گفته شود كراهت دارم. ²

منتهى در مدينه بنابر حديثى كه از بلال دارند اين را مى‌گويند و اين تسرّى پيدا كرده و در بسيارى جاها هم اين جمله را مى‌گويند.

ب - (حَى عَلىٰ خَيرالعمل) در اذان و اقامۀ مسجدالنبى نيست ولى در كتب اهل سنت