31مىشكند، ولى اعمال سست شما، دشمنانتان را به طمع مىاندازد.
ايشان پس از تشويق مردم به جهاد و ديدن سكوت مرگبار مردم فرمود:
انه لا غناء فى كثرة عددكم مع قلة اجتماع قلوبكم . 1
تعداد فراوان شما با كمى اجتماع افكارتان سودى نمىبخشد.
سپس در انتقاد از سستى مردم افزود:
أيتها النفوس المختلفة و القلوب المتشتتة الشّاهدة أبدانهم و الغائبة عنهم عقولهم . 2
اى روحهاى پراختلاف و اى قلبهاى پراكنده، شما كه بدنهايتان حاضر و عقلهايتان پنهان است.
تفرقه و اختلاف، درد كهنه جامعه اسلامى
تفرقه و دودستگى ميان مسلمانان و دولتهايشان پيشينهاى ديرين دارد. بعضى از خاورشناسان، سقوط دولت عرب را در نتيجه گسترش تفرقه در سرزمينهاى اسلامى مىدانند. گوستاو لوبون نوشته است:
غريزه جنگجويى عرب كه در دوران كشورگشايى و