113مىدهند. انسان دورو اگرچه هميشه تلاش مىكند تا خود را يكرنگ جلوه دهد، ولى خواه ناخواه چهره واقعىاش آشكار خواهد شد. البته اين رسوايى هنگامى رخ مىدهد كه فتنههاى زيادى برپا شده است و عده زيادى فريب او را خورده و زيانهاى جبران ناپذيرى ديدهاند. كسانى كه با جلوهگرى منافقان، عمر و ايمان خود را از كف دادهاند، فرصت جبران هم ندارند. نمونه اين فريبخوردگان را در صف مقابل بهترين و كاملترين مخلوق الهى؛ يعنى پيامبراعظم صلى الله عليه و آله مىتوان جست كه با توطئه منافقان و دورويان، رسول الله صلى الله عليه و آله را تنها گذاشتند و حتى گاهى عليه ايشان دست به توطئه زدند. چه كسى مىتواند چهره واقعى منافقان را كه با هزاران رنگ و حيله پنهان كردهاند، شناسايى كند و از آسيب آنان در امان بماند؟ اين افراد حتى از كافران بدترند؛ چون چهره آنان، براى ديگران آشكار است. امام على عليه السلام در نكوهش اين افراد مىفرمايد:
مٰا اقْبَحَ بِالْاِنسٰانِ انْ يَكُونَ ذٰاوَجْهَيْنِ. 1
چهقدر زشت است كه انسان دورو باشد.
ثمره نفاق نيز خواه ناخواه ظاهر خواهد شد و منافق كه در پى عزت در بين مردم است، پس از افشا شدن نفاقش، خوار خواهد شد، چنانكه آن حضرت در سخن ديگر به نقل اهل سنت مىفرمايد:
نِفَاقُ الْمَرْءِ ذِلةٌ. 2
نفاق هر كس سبب خوارى اوست.