175يعنى مقبره مشهور.
صاحب تاريخ گفته كه آنچه نزد ما راجح شد آن است كه بئر ابوايّوب همان چاهى است كه امروز مشهور است به بئر ايّوب و آن در يسار كسى است كه بيرون مىآيد از شهر مدينه از راه بقيع چون برسد به مشهد سيدنا ابراهيم در يسار او راهى است كه مروى مىكند به خاك توده كه از آنجا توصل 1 كرده مىشود به حديقهاى كه معروف است به اولاد الصّيفى 2 و چاه مذكور در آن باغ است و درجها 3 دارد كه از آن درجها به آن چاه فرود مىآيند و همان نواحى ناحيۀ [57 - ب] خبخبۀ 4 است و آنچه در باب ذرع مسجد مذكور شد محمول است بر بناى اول چه از روايت ديگر معلوم مىشود كه صد گز درصد گز بوده باشد بر هيئت تربيع، اين است مرضى و مختار.
صاحب تاريخ چنان كه تصريح نموده بر اين معنى. و مسجد را اول سه در بود يكى در جانب پس، يعنى كعبه و دوم درى ديگر كه باب عاتكه و باب الرحمه گويند، سوم درى كه آن سرور - صلى اللّٰه عليه و آله و سلم - از آنجا در مىآمد و آن را باب آل عثمان گويند و امروز مشهور است به باب جبرئيل - عليهالسلام - و اين دو در به حال خود است و تغيير نيافته اما آن درى كه در جهت كعبه بود بعد از تحويل قبله از جانب بيتالمقدس به جانب كعبه تغيير يافت و در محاذى او درى ديگر گشادند و ابن زُباله تصريح كرده به آنكه مسجد شريف را در زمان شريف او دوبار بنا كردند يكى در اوّل قدوم و آن كمتر از صد در صد بود و چون فتح خيبر شد يك مثل اول در جميع اطراف زياده كردند چون در اين روايت تصريح و تنصيصى نيست بر آنكه در اين دو بنا مسجد شريف چند گز بود بايد بر آنچه سابقاً مذكور شد كه هفتاد در شصت بود و بعد از آن صد در صد شد، حمل نمود تا توفيق