127«من اول يوم» در آيۀ مذكوره ظاهر در مسجد قباست زيرا كه اول مسجدى كه عند قدوم مدينه بنا شده اوست مگر آنكه گوييم معنى آيه آن است كه هر آينه مسجدى كه اساس او بر تقوى است از اول روز تأسيس و نظر به اين معنى هر دو مسجد شريف مصداق «لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوىٰ» ¹ مى‌افتد و جمع مى‌شود ميان احاديثى كه به حسب ظاهر مُتعارض‌اند چه بعضى صريح است در آنكه مراد مسجد مدينه است و بعضى در آنكه مراد مسجد قباست - واللّٰه اعلم - و در صحيحين است كه «لا تشدّ الرحال الا الى ثلاثه مساجد، مسجدى والمسجدالحرام والمسجد الاقصىٰ» ² يعنى باربسته نمى‌شود براى زيارت و تبرك جستن الّا به جانب سه مسجد يكى مسجد من ديگرى مسجدالحرام ديگر مسجد اقصى و همين مضمون را مسلم به لفظ ديگر و امام احمد و ابن حبَّان و طبرانى و بزار ³ به اندك اختلافى در لفظ حديث روايت كرده‌اند و در روايتى نيز آنكه بهترين جايهايى كه به سوى او رحلت كنند اين مسجد من و بيت‌العتيق يعنى كعبه است بى‌ذكر [38 - آ] مسجد اقصىٰ و در صحيحين است كه يك نماز در اين مسجد من بهتر از هزار نماز است در غير آن از مساجد مگر مسجدالحرام زيرا كه من آخر پيغامبرانم و مسجد من آخر مساجد انبياست - صلوات اللّٰه و سلامه عليهم. پس نظر به اين حديث يك نماز در اين مسجد شريف بهتر از هزار نماز باشد در مسجد اقصى زيرا كه در استثنا داخل نيست.

چنين استنباط كرده‌است صاحب قاموس به تعبيّت ابو سليمان داود شاذلى - رحمهااللّٰه.

و صريح است در اين معنى حديث ارقم - رضى‌اللّٰه عنه - كه گفت آمدم به نزد رسول - صلى‌اللّٰه عليه وآله وسلم - كه وداع كنم به داعيه خروج به سوى بيت‌المقدس. گفت: تو را چه بر اين مى‌دارد مگر تجارتى در خاطر دارى. گفتم: نى مى‌خواهم كه در آنجا نمازگزارم.

گفت كه يك نماز در اينجا بهتر از هزار نماز در آنجاست و طبرانى از ثقات روايت كرده كه نمازى در بيت‌المقدس همچو هزار نماز است در ساير مساجد غير مسجدالحرام و مسجد نبوى به قرينۀ احاديث گذشته. پس نظر به اين حديث، نمازى در مسجد مدينه بهتر از