58و دل‌بستگى به آنچه ندارد و اين است معناى «معيشت ضنك» ¹ كه قرآن مجيد مى‌فرمايد:

وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ نَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيٰامَةِ أَعْمىٰ * قٰالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمىٰ وَ قَدْ كُنْتُ بَصِيراً* قٰالَ كَذٰلِكَ أَتَتْكَ آيٰاتُنٰا فَنَسِيتَهٰا وَ كَذٰلِكَ الْيَوْمَ تُنْسىٰ (طه: 124 - 126)

همانا هر كه از ياد من روى بگرداند، برايش زندگى سخت خواهد بود و او را در روز قيامت، كور محشور مى‌كنيم. مى‌گويد: پروردگارا! چرا مرا كه بينا بوده‌ام، كور محشور كرده‌اى؟ خدا مى‌فرمايد: همان‌طور كه وقتى آيات ما به تو رسيد، فراموش كردى، تو نيز امروز فراموش شده‌اى.

چنان‌كه از اين آيه‌ها برمى‌آيد، يكى از آثار روگردانى از ياد حق، نابينايى در آخرت است. نابينايى كافران در آخرت تجسم فراموش‌كارى و خود را به فراموشى زدن در دنياست. كافران در دنيا، چشم دل را به روى حقايق و نشانه‌هاى خدا مى‌بندند و خدا را از ياد مى‌برند. خداوند نيز در قيامت آنها را فراموش مى‌كند و بينايى‌شان را مى‌گيرد و چون اعتراض مى‌كنند، پاسخ بالا را مى‌شنوند. ² به قول سعدى:

هر كه امروز نبيند اثر قدرت او غالب آن است كه فرداش نبيند ديدار