56در واقع به نوعى خواهان ادامۀ سلطه و ولايت خود بودند.

با توجه به اين تحليل، چنان‌كه برخى از مفسران نوشته‌اند: «مفاد آيۀ تبليغ دستورى است كه از سوى خدا به پيامبر صلى الله عليه و آله براى اعلام استقلال مسلمانان از يهود و انتقال ولايت و خلافت از آنان به مسلمانان نازل شده و همچنين تأكيد بر اين‌كه رسول خدا صلى الله عليه و آله اين مطالب را صريحاً به مردم ابلاغ كند و هراسى از دشمنان به دل راه ندهد كه خداوند او را محافظت خواهد كرد. در اين صورت مراد از «النّاس» (مردمى كه بيم زيان رساندن از سوى آنان مى‌رود) اعمّ از يهوديان و كافران و مسلمان نماهاى منافق است؛ چرا كه آن‌ها فكر مى‌كردند چون پيامبر صلى الله عليه و آله پسر و جانشينى ندارد، با مرگ او همه چيز تمام مى‌شود و آن‌ها بار ديگر سلطۀ خود را پس از مرگ رسول خدا صلى الله عليه و آله باز خواهند يافت و بديهى است كه آيات پيشين مبنى بر كنار گذاردن ولايت يهود و نصارا و تمسك به ولايت خدا و پيامبر و پس از پيامبر صلى الله عليه و آله به ولايت على عليه السلام ، دشمنان را سخت ناراحت سازد و در صدد توطئه برآيند؛ چون اين ابلاغ در واقع به منزلۀ سلب ولايت و خلافت زمين از يهود و نصارا و انتقال آن به مسلمانان و ادامۀ آن بعد از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله است» ¹.

همچنين مى‌توان آيۀ تبليغ را زمينه و عاملى جهت مقايسۀ وضعيت احتمالى مسلمانان در آينده و سرنوشتى كه