44

(3)«حج و مسأله رهبرى»

از جمله مسائلى كه به نحو عميق و گسترده‌اى با حج و ريشه‌هاى تاريخى آن در ارتباط است، مسألۀ رهبرى يا «امامت و ولايت» است.

شايان تأمل است كه واژۀ «امام» با بار معنوى و جايگاه والايى كه دارد، براى نخستين بار در قرآن كريم براى حضرت ابراهيم خليل عليه السلام عنوان شده است: وَ إِذِ ابْتَلىٰ إِبْرٰاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمٰاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قٰالَ إِنِّي جٰاعِلُكَ لِلنّٰاسِ إِمٰاماً... ¹ و آنگاه دربارۀ تنى چند از پيامبران بزرگ، از فرزندان ابراهيم مطرح گرديده است وَ جَعَلْنٰاهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنٰا... ² و نيز در موارد ديگرى كه ريشه در فرهنگ ابراهيمى دارد.

بدين ترتيب اگر ابراهيم، بنيانگذار حج در برهه‌اى خاص از تاريخ بشر بود، همو طلايه‌دار امامت و نخستين كسى است كه بدين منصب مفتخر گرديد و امام و اسوۀ پيامبران بعد از خود شد.