151و مىگفت من بر آيين پدرم ابراهيم هستم». «إنّ عَبدَالمطلّبِ كان لا يَستقْسِمُ بالأزلامِ و لا يعبدُ الأصنامَ و لا يأكلُ ما يُذبحُ على النُّصُبِ و يقولُ أنا عَلىٰ دينِ أبي إبراهيمَ». 1
اصبغ بن نباته از على عليه السلام نقل مىكند كه فرمود: «به خدا سوگند پدرم عبداللّٰه و جدّم عبدالمطلب و هاشم و عبد مناف هرگز بت نپرستيدند.
سؤال شد: چه چيز را عبادت مىكردند؟ فرمود: به سوى كعبه و بر دين ابراهيم نماز مىخواندند و به اين آيين پايبند بودند.»؛ «و اللّٰهِ ما عَبَدَ أبي و لا جدي عبدُالمطلبِ و لا هاشمٌ و لا عبدُ منافٍ صَنَماً قَط. قيل: فما كانوا يعبدون؟ قال: كانوا يُصلّونَ إلى البيتِ على دينِ إبراهيم متمسّكينَ بِه». 2
مقصد اصلى در اينجا آن نيست كه بحث از آيين نياكان رسول خدا كنيم؛ چنانكه در صدد تشريح وقايع مربوط به فرزندان ابراهيم در خطه حجاز نيز نيستيم. بلكه سخن از آيينى است كه ابراهيم پىافكند و رشتۀ ارتباطى كه رسالت خاتمالنبيين را به ابراهيم پيوند مىزند و هويت تاريخى امت اسلامى را تشكيل مىدهد. 3
تجلّى آرمان ابراهيم در حج
تمامى اديان الهى در چهرۀ اصيل خود، منادى توحيد بودهاند و از اين بابت ميان اديان و محتواى دعوتشان تفاوتى نيست و مبادى اسلام بنا به نص صريح قرآن همان است كه بر پيامبران سلف فرود آمده است و همانگونه كه قرآن بيان مىكند شرايع آسمانى داراى وحدت