148مى‌شود، در اين است كه او معمار كعبه و بنيانگذار حج بود و حج ميعاد با ابراهيم و تداوم‌بخش خط توحيد است كه گفت: إِنِّي ذٰاهِبٌ إِلىٰ رَبِّي سَيَهْدِينِ ¹ و حج حلقۀ اتصال نبوت‌ها و كانون جمع موحّدان و اساس وحدت جهانشمول اسلام است.

بعثت پيامبر خدا صلى الله عليه و آله پاسخى بود به دعاى ابراهيم عليه السلام كه گفت: «بار خدايا! در ميان آنها، از ايشان پيامبرى برانگيز تا آيات تو را بر آنان بخواند و به آنها كتاب و حكمت بياموزد و تزكيه‌شان كند، كه تويى پيروزمند و فرزانه» رَبَّنٰا وَ ابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولاً مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آيٰاتِكَ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتٰابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ يُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ ²و سپس مى‌فرمايد: «و كيست از ملت و آيين ابراهيم روى برتابد، مگر كسى كه نادان و سبكسر باشد و ما او (ابراهيم) را در دنيا برگزيديم و هم او در آخرت از صالحان باشد» وَ مَنْ يَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ إِبْرٰاهِيمَ إِلاّٰ مَنْ سَفِهَ نَفْسَهُ وَ لَقَدِ اصْطَفَيْنٰاهُ فِي الدُّنْيٰا وَ إِنَّهُ فِي الْآخِرَةِ لَمِنَ الصّٰالِحِينَ ³از اين آيات و آيات ديگر اين باب استفاده مى‌شود تنها آيينى كه در ادامه آيين حنيف ابراهيم است، همانا اسلام است و نه آيين ديگر. علاوه بر اين، شجرۀ خانوادگى است.

آرمان نهايى ابراهيم در نسل اسماعيل تحقق يافت و از اين دودمان پاك و سلالۀ طيّب، حضرت ختمى مرتبت صلى الله عليه و آله ظهور نمود و گرچه همۀ فرزندان اسماعيل پاسدار ميراث معنوى اسلاف خويش نبودند اما خط توحيد و آيين حنيف به‌طور كلى محو نشد و كم و بيش ادامه يافت.